Na zakończenie  krótko  podsumujemy nasze wiadomości
o powstaniu i rozwoju człowieka.
Człowiek w swej obecnej postaci powstał w  wyniku dłu-
giego rozwoju,  trwającego setki tysięcy lat.  Większość czasu
przypadała na  okres,  gdy człowiek  uczył się dopiero posługi-
wać narzędziami, na okres, gdy z małpoluda stawał się człowie-
kiem.
Przodkami  człowieka były istoty podobne do małp — pa-
rapiteki. Z nich to rozwinęły się później dość duże już stworze-
nia —  driopiteki. Driopiteki rozdzieliły się na dwie linie—jedna
dalej żyła na drzewach i dała początek małpom, druga zaś zmu-
szona żyć w  stepowych okolicach, wydała  z siebie istoty po-
średnie, między człowiekiem a małpą, które  nazywamy małpo-
ludami.
Żyjąc w stepowych okolicach małpoludy przybrały pionową
postawę ciała. Ich ręce wyzwolone  od chodzenia mogły teraz
być wykorzystywane do innych, wyższych czynności.
Wyprostowana postawa ciała, coraz bardziej utrudnione wa-
runki życia, rozwój rąk małpoluda przyczyniały się do rozwoju
jego mózgu. Wreszcie małpolud rozpoczął sporządzać pierwsze,
proste  narzędzia i korzystać  z ognia.   W ten sposób stopniowo
stał się człowiekiem.
Sporządzając narzędzia i posługując się nimi, człowiek roz-
wijał się coraz  bardziej. Praca i życie w gromadzie  doprowa-
dziło do powstania mowy  — człowiek zaczął mówić i myśleć.
Stopniowo człowiek uczył  się sporządzać i wykorzystywać co-

raz to nowe narzędzia, nauczył się Kodować bydło, konie, psy
i inne zwierzęta domowe, uprawiać zboże, a z gromad ludzkich
wydzielili się pasterze, rolnicy, później rzemieślnicy.
Tak oto dzięki pracy, dzięki życiu  społecznemu  człowiek
stał się tym, czym jest dziś, rozumną i totą, świadomie podpo-
rządkowującą  sobie przyrodę, jednym słowem stał  się  c z 1 o-
wiekiem.